Publicatiedatum: 20-04-2026
Auteur: Styn Mulderink & Sascha Collée
Een golf van intelligentie
De zeeën veranderen. Niet door de golven, maar door de intelligentie die nu de schepen stuurt die erover varen. Van de overgang van zeil naar stoom en van handmatige naar digitale navigatie, vooruitgang is altijd gedreven door optimalisatie en efficiëntie. Kunstmatige intelligentie (AI) is de volgende stap in deze ontwikkeling.
Bij Venturn beseffen we dat, naarmate data steeds breder binnen organisaties wordt gedeeld, leiderschap essentieel wordt bij het bepalen hoe die data wordt gebruikt. We worden gedreven door de overtuiging dat mensen en leiderschap de basis vormen voor duurzame verandering. Gedurfde en transformatieve leiders stellen anderen in staat hun eigen kracht te ontwikkelen. Dit omvat een reeks vaardigheden en gedragingen die individuen in staat stellen richting te geven, teamleden te motiveren, beslissingen te nemen, samenwerking te bevorderen en groei te stimuleren.
Venturn bevindt zich op het snijvlak van strategie en leiderschap in de maritieme supply chain. AI verhoogt de efficiëntie en vindt steeds meer zijn weg in organisaties. Maar zonder sterk leiderschap en goed oordeelsvermogen kan meer efficiëntie er simpelweg ook toe leiden dat fouten sneller worden gemaakt.
Waar het tij al aan het keren is
Sinds de introductie van de container is de groei in de maritieme sector nauw verbonden met voortdurende optimalisatie en efficiëntiewinsten. Digitale systemen zoals Electronic Chart Display and Information Systems (ECDIS) en Automatic Identification Systems (AIS) worden nu op grote schaal gebruikt in de dagelijkse maritieme operaties. Deze systemen genereren continu navigatie- en verkeersgegevens, die essentieel inzicht geven in scheepsbewegingen, havencongestie en operationele prestaties. Deze gegevens zijn cruciaal voor veel AI toepassingen.
Hoewel de acceptatie binnen de maritieme sector nog niet overal gelijk is, zijn digitale en AIgestuurde toepassingen al een vast onderdeel van de dagelijkse gang van zaken. We zien ze overal in de maritieme supply chain. Zoals Patrick van de Ven (founding partner van Venturn) opmerkt, wordt AI bijvoorbeeld gebruikt om weersomstandigheden, verkeerspatronen en brandstofverbruik te analyseren om zo efficiëntere routes aan te bevelen. Ook Niels Romme (partner bij Venturn) wijst erop dat AI in de scheepvaart steeds vaker wordt ingezet voorvoorspellend onderhoud. Systemen monitoren de staat van motoren en kunnen storingen
voorspellen voordat ze zich voordoen.
Naast de activiteiten op zee wordt AI steeds vaker gebruikt op technisch en analytisch gebied. Op gebieden als scheepsontwerp, aanbestedingen en technische specificaties helpt het bijvoorbeeld om snel onregelmatigheden, hiaten of risico’s te herkennen in grote hoeveelheden documentatie. Dit verkleint de kans op kostbare fouten later in het proces.
Volgens Patrick is een van de meest tastbare opbrengsten van AI-toepassingen de toegenomen efficiëntie. Taken die eerder weken in beslag namen, kunnen nu binnen enkele dagen worden afgerond. Deze versnelling betekent echter niet dat AI beslissingen overneemt. Het verandert eerder de manier waarop besluitvorming plaatsvindt.
Navigeren door de ruwe wateren
Een van de meest voorkomende fouten die organisaties maken tijdens digitale transformatie is dat ze beginnen met technologie in plaats van met operationele voordelen. Te vee mensen vinden een oplossing en gaan dan op zoek naar een probleem dat ze daarmee kunnen oplossen. Een effectievere aanpak begint met het identificeren van de oorzaak van het probleem. Dit kan variëren van ongeplande stilstand en zware compliance-werkbelastingen tot inefficiënte onderhoudsplanning en administratieve druk op bemanningen.
Data wordt vaak omschreven als het nieuwe goud. Maar omdat bedrijven hun data als strategisch bezit zien, blijft het delen van data tussen organisaties gefragmenteerd, waardoor veel spelers geïsoleerd opereren. Daardoor heeft geen enkele organisatie een volledig overzicht, wat resulteert in onvolledige en moeilijk te combineren data. Dit beperkt de effectiviteit van AI-toepassingen.
Deze beperkingen worden nog duidelijker in onvoorspelbare situaties met grote impact. Maritieme activiteiten worden vaak beïnvloed door gebeurtenissen zoals extreme weersomstandigheden, geopolitieke verstoringen of plotselinge schokken in de supply chain. Een actueel voorbeeld is de situatie in de Straat van Hormuz. Dit toont duidelijk de blinde vlek van AI aan, omdat dergelijke gebeurtenissen onmogelijk van tevoren te voorspellen of te modelleren zijn. Er zijn ervaren professionals nodig om AI-uitkomsten te interpreteren, risico’s in te schatten en definitieve beslissingen te nemen. Bij Venturn zien we AI als een hulpmiddel bij besluitvorming, waarbij mensen verantwoordelijk blijven voor de interpretatie en het uiteindelijke oordeel. De Human in the Loop is voor ons geen beperking, maar een randvoorwaarde voor verantwoord gebruik van AI. In die zin zien we AI als intelligence amplification (IA), niet als vervanging van menselijk oordeel.
De echte waarde zit hem in hoe goed organisaties data gestuurde inzichten kunnen combineren met professioneel oordeel. Bij Venturn brengen we effectief leiderschap in de praktijk door te focussen op vertrouwen, openheid en verantwoordelijkheid, waardoor deze combinatie kan floreren.
Wie neemt het roer over
Hoewel het duidelijk is dat AI extreem waardevol kan zijn bij het ondersteunen van besluitvorming, zit de echte vraag in hoeverre organisaties bereid zijn erop te vertrouwen en waar ze bewust kiezen dat menselijk inzicht onmisbaar blijft. De combinatie van menselijk oordeelsvermogen en AI zal nog geruime tijd essentieel blijven.
Op veel gebieden duurt dit waarschijnlijk langer dan nodig of aanbevolen is. Dit is vergelijkbaar met hoe liftbedieners decennialang aan het werk bleven ondanks de aanwezigheid van automatische lifttechnologie.
Met de ontwikkeling van AI-gestuurde besluitvorming worden eigenaarschap en verantwoordelijkheid cruciaal voor leiders, vooral als omstandigheden veranderen of resultaten afwijken van de verwachtingen. Verantwoordelijkheid kun je niet uitbesteden aan algoritmen. Zonder duidelijk leiderschap lopen organisaties het risico te veel op AI te vertrouwen of juist overdreven voorzichtig te zijn met het gebruik ervan. In dit opzicht vervangt AI maritieme expertise niet; het herdefinieert eerder hoe die expertise wordt toegepast. Het sturen van het schip vooruit in een door AI gedreven maritieme sector hangt uiteindelijk af van leiders die de kracht en de grenzen van AI-gedreven inzichten begrijpen.
De grootste uitdaging ligt in het blijven ontdekken van nieuwe gebieden die AI kan verkennen. Voorlopig blijft deze taak in de vertrouwde handen van menselijke intelligentie. De efficiëntie van mensen heeft dankzij AI een historisch hoog niveau bereikt. Wij moedigen onze zakenpartners aan om één nieuwe AI gedreven kans te identificeren en deze vandaag nog te gaan verkennen.